Położenie
Gmina Biała Piska leży w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie piskim, na pograniczu Pojezierza Ełckiego i Wysoczyzny Kolneńskiej. Od południa graniczy z województwem podlaskim (gminy Grabowo, Kolno, Szczuczyn), od wschodu z gminami Prostki i Ełk, od północy z Orzyszem, a od zachodu z Piszem. Powierzchnia 420 km² czyni ją największą gminą powiatu (ok. 24% jego obszaru). Miasto leży na wysokości ok. 138 m n.p.m., 23 km na wschód od Pisza i 27 km na zachód od Ełku, przy drodze krajowej nr 58.
Krajobraz
Rzeźbę terenu ukształtowało ostatnie zlodowacenie: morenowe wzgórza na północy (Wzgórza Dybowskie), piaszczyste sandry na zachodzie i południu porośnięte Puszczą Piską oraz równiny rolnicze w części środkowej i wschodniej. W odróżnieniu od sąsiednich gmin (Pisz, Orzysz) Biała Piska nie ma dużych jezior — największe, Roś (1888 ha), leży tuż za jej zachodnią granicą. Przez gminę płyną niewielkie cieki: Białka (dawny Gayle) przez miasto, Święcek uchodzący do Zatoki Rudzkiej jeziora Roś, Wincenta na granicy z Podlasiem.
Użytkowanie terenu
Około połowy powierzchni gminy zajmują użytki rolne (gleby słabe, przewaga łąk, pastwisk i upraw zbożowych), około 40% lasy administrowane przez Nadleśnictwo Pisz. Znaczną część północnego zachodu zajmuje poligon wojskowy Orzysz (ponad 16 tys. ha, częściowo w gminie), który paradoksalnie stał się ostoją przyrody — obszar Natura 2000 „Ostoja Poligon Orzysz” chroni m.in. cietrzewia, derkacza i orlika krzykliwego.
Ochrona przyrody
- Obszary Chronionego Krajobrazu: Wzgórz Dybowskich, Jezior Orzyskich, Puszczy i Jezior Piskich;
- Natura 2000: Ostoja Poligon Orzysz (PLB280014);
- użytek ekologiczny „Ostoje ptasie nad jeziorem Zdedy”;
- 22 pomniki przyrody (głównie dęby i lipy, najwięcej w Drygałach i alei w Kaliszkach).
Klimat
Klimat jest umiarkowany chłodny o cechach kontynentalnych — zimy dłuższe i mroźniejsze niż w centrum Polski, okres wegetacyjny krótszy (ok. 190–200 dni). Średnia roczna temperatura wynosi ok. 7–8°C, opady 550–650 mm. Szczegółowe normy i rekordy od 1940 r. są w dziale Klimat.