Gmina Biała Piska

Biała Piska – gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie suwalskim.

Siedziba gminy to Biała Piska.

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 12 287 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2019 roku gminę zamieszkiwało 11 622 osób.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Biała Piska ma obszar 420,14 km², w tym:

użytki rolne: 50%

użytki leśne: 40%

Gmina stanowi 23,65% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Obszary Chronionego Krajobrazu

W granicach gminy położone są:

Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórz Dybowskich

Obszar Chronionego Krajobrazu Jezior Orzyckich

Obszar Chronionego Krajobrazu Puszczy i Jezior Piskich

Obszary NATURA 2000

W gminie zlokalizowany jest obszar Natura 2000:

Ostoja Poligon Orzysz (PLB280014) OSO.

Użytki ekologiczne

W gminie Biała Piska jest zarejestrowany użytek ekologiczny Ostoje ptasie nad jeziorem Zdedy.

Pomniki przyrody

Na obszarze gminy są zlokalizowane następujące pomniki przyrody:

Historia

Pierwsza osada została założona w 1482 roku nad strumieniem Gayle („Gayle” z języka pruskiego „biały”). W XIV wieku Białą i okolice zasiedlili polscy osadnicy, głównie Mazowszanie. Rozwój swój Biała zawdzięczała dogodnemu położeniu na szlaku handlowym. Zasłynęła głównie z dużych jarmarków bydła. 26 marca 1722 roku w Królewcu Fryderyk Wilhelm I, król pruski, nadał osadzie Bialla prawa miejskie. Biała Piska liczyła wówczas 600 mieszkańców.

Zabytki

Biała Piska posiada zabytki architektury i budownictwa. Do najważniejszych należą: wieża ciśnień, budynek stacji kolejowej z przełomu XIX i XX w. i kościół parafialny pw. świętego Andrzeja Boboli z lat 1756–1763 (wieża z 1832 roku), według projektu sławnego architekta, Karola Fryderyka Schinkla.

Sąsiednie gminy

Ełk, Grabowo, Kolno, Orzysz, Pisz, Prostki, Szczuczyn

Tekst: „Biała Piska (gmina)”, polskojęzyczna Wikipedia, licencja CC BY-SA 4.0, wersja z 3 stycznia 2026.

Gmina Biała Piska to gmina miejsko-wiejska w powiecie piskim w województwie warmińsko-mazurskim w Polsce. Jej siedzibą jest miasto o tej samej nazwie (dawniej niem. Bialla, obecnie Biała Piska), liczące około 4000 mieszkańców.

Geografia

Gmina leży na południu województwa i graniczy tam z województwem podlaskim. Miasto powiatowe Pisz (Johannisburg) leży na zachodzie, w linii prostej około 17 km (niemiecka Wikipedia podaje błędnie osiem kilometrów). Gminami sąsiednimi są w powiecie piskim: Pisz na zachodzie i Orzysz na północy, w powiecie ełckim: Ełk na północnym wschodzie i gmina Prostki na wschodzie, a w województwie podlaskim: w powiecie grajewskim Szczuczyn na południowym wschodzie, w powiecie kolneńskim Grabowo na południu i Kolno na południowym zachodzie, a także Piecki.

Gmina ma powierzchnię 420,1 km², z czego 50 procent użytkowane jest rolniczo, a 40 procent leśnie. Na północnym zachodzie graniczy z jeziorem Roś (Roschsee, Warschausee) o powierzchni 1888 hektarów. Na jej terenie nie ma godnego wzmianki jeziora. Północ przecina kilka rzeczek odwadniających do Rosi, jak Święcek. Krajobraz należy do Puszczy Piskiej (Johannisburger Heide).

Historia

Gminę wiejską utworzono ponownie w 1973 roku z różnych gromad. Gminę miejską i wiejską połączono w latach 1990/1991 w gminę miejsko-wiejską. Jej obszar należał w latach 1946–1975 do województwa olsztyńskiego, a następnie do 1998 roku do województwa suwalskiego; powiat zlikwidowano w 1975 roku. Od 1 stycznia 1999 roku gmina należy do województwa warmińsko-mazurskiego i znów do powiatu piskiego.

Podział gminy

Gmina miejsko-wiejska Biała Piska składa się z samego miasta, osiedla Bemowo Piskie i 47 wsi (niemieckie nazwy urzędowe do 1945 roku) z sołectwami:

Osiedla

Biała Piska, osiedle nr 1 – (dawniej Bialla)

Biała Piska, osiedle nr 2 – (dawniej Bialla)

Bemowo Piskie – (do 1955 roku Karczmisko; Schlagakrug)

Sołectwa

Mniejsze miejscowości

Mniejsze miejscowości bez siedziby sołectwa to:

Miejscowości nieistniejące

Bagieńskie (Bagensken/Lehmannsdorf)

Brzózki Wielkie (Groß Brzosken/Birkenberg)

Kosaki (Kossaken/Wächtershausen)

Lisaki (Lissaken/Drugen)

Pożegi (Poseggen)

Sołdany (Soldahnen)

Komunikacja

Najważniejszą drogą jest droga krajowa DK58 z Olsztynka (Hohenstein) do Szczuczyna w województwie podlaskim. W Białej Piskiej odgałęzia się droga wojewódzka DW667 do Ełku (Lyck).

Na linii kolejowej Olsztyn–Ełk (Allenstein–Lyck) znajdują się stacje Kaliszki (Kallischken), Biała Piska, Drygały (Drygallen) i Pogorzel Wielka (Groß Pogorzellen).

Najbliższe lotniska międzynarodowe to Gdańsk i Warszawa.

Tekst: polskie tłumaczenie artykułu „Gmina Biała Piska”, niemieckojęzyczna Wikipedia, licencja CC BY-SA 4.0, wersja z 3 października 2025.